Organizational Structure (Cơ cấu tổ chức) là cách một tổ chức phân chia, nhóm lại và phối hợp các hoạt động công việc để đạt được mục tiêu chiến lược. Cơ cấu này mô tả cách các vai trò, trách nhiệm, quyền hạn và dòng thông tin được tổ chức và phân bố trong toàn doanh nghiệp.
Tùy vào mục tiêu, quy mô và lĩnh vực hoạt động, doanh nghiệp có thể lựa chọn các mô hình cơ cấu tổ chức khác nhau như: cơ cấu chức năng, cơ cấu theo phòng ban, cơ cấu ma trận, hay cơ cấu mạng lưới.
Cơ cấu tổ chức là nền tảng cho việc triển khai chiến lược và quản trị doanh nghiệp hiệu quả. Cụ thể:
Trong thực tế, việc tái thiết kế cơ cấu tổ chức thường xảy ra khi doanh nghiệp mở rộng quy mô, thay đổi chiến lược, hoặc cần thích nghi với thị trường mới.
Ví dụ 1 – Cơ cấu theo chức năng (Functional Structure):
Một công ty thời trang tổ chức các bộ phận theo chức năng: Thiết kế, Sản xuất, Marketing, Bán lẻ. Mỗi bộ phận có trưởng bộ phận riêng và báo cáo lên Tổng Giám đốc.
Ví dụ 2 – Cơ cấu theo đơn vị kinh doanh (Divisional Structure):
Công ty phân phối theo khu vực: miền Bắc, miền Trung, miền Nam – mỗi khu vực hoạt động như một đơn vị độc lập, có bộ phận Marketing, Bán hàng riêng.
Ví dụ 3 – Cơ cấu ma trận (Matrix Structure):
Một doanh nghiệp công nghệ áp dụng cả cơ cấu chức năng (Phát triển sản phẩm, Kỹ thuật, Kinh doanh) và theo dự án (dự án A, B, C), nhân viên báo cáo cho cả trưởng phòng và trưởng dự án.